SOSYETE | « Ti kay jòn » : yon nouvo fason yo pale de mezon transfè an Ayiti

Partager cet article:

Ayiti rete youn nan peyi nan amerik la ki resevwa plis transfè ki soti nan peyi letranje. Pou peryòd fèt yo, zanmi, fanmi konte sou yon pwochen ki ap viv lòtbò dlo ki ka voye yon transfè lajan oubyen manje pou yo. Genyen ki rive jiska mande moun nan, swa dirèktemen ou endirèkteman.

Fèt fen lane yo an Ayiti gen anpil enpòtans pou anpil ayisyen. Se okazyon pou anpil fanmi ak zanmi resevwa transfè lajan, manje…ki soti nan peyi letranje. Se ka Judith, ki gen yon frè l k ap viv nan peyi Etazini depi 2015. « mwen menm ak frè m nan pa pale nan telefòn fasil, men, depi fen ane a rive, l ap voye yon ti kòb pou mwen kanmèm », dapre sa mandanm ki gen 56 lane sa eksplike.

« Tikay jòn » se  yon fason pou pale de kay transfè yo an Ayiti

Depi plis pase yon dizèn lane, kay transfè yo, sitou « Wester Union » gen yon lòt non nan bouch anpil moun k ap viv an Ayiti. Dezinyasyon an tikay jòn nan pa inosan, lèn konsidere nan sitiyasyon pèp ayisyen an ap viv.  Anpil Ayisyen ap viv sou kont moun oubyen gen yon moun ki voye lajan pou yo an Ayiti. Sou rezo sosyal yo, nou kapab remake kèk entènot k ap poste mesaj pou pale « de »  tikay Jòn. Nan yon videyo ki dire mwens pase yon minit, nou ka remake yon entènòt ki ap filme tèt li devan yon biwo transfè ki make « Western Union ». « Mwen se transfè a m ap ret tann la. Men m devan tikay jòn nan », l ap repete. Jeff Oka, ki se yon komedyen ki popilè anpil sou rezo sosyal yo pale de koze tikay jòn nan tou nan youn nan videyo komik li fè yo.

Depandans ekonomik ?

Ayiti konnen yon bann vag migrasyon, soti depi fen okipasyon amerikèn, rive jiska jounen jodi a. Youn ladan yo se anpil ayisyen ki ale an amerik disid, pou al chache lavi miyò. Pafwa anpil nan yo ki te fanmi, zanmi dèyè ki, yo menm, pa ka reponn ak bezwen yo. N ap raple nan lane 2018, selon yon rapò Bank Santral peyi Chili, Ayiti se te twazyèm peyi ki resevwa plis tansfè soti Chili. Ant oktòb 2018 pou rive fevriye 2019, Ayiti se peyi ki resvwa plis transfè soti Etazini, selon BRH. Kidonk, moun sila yo oblije ap voye transfè pou yon pwòch yo ki an Ayiti ki, yo menm, p ap leve ni lou ni lejè. Sa ki fè, gen yon rapò depans ekonomik dirèk ki egziste ant moun yo. 

 « Tikay jòn » Yon fòm pou anpil  moun mande moun lòtbò dlo

Se ka Jan, yon non nou prete l, ki mete anpil videyo ak mesaj ki pale de ti « kay jòn » sou estati watsap li, yon mannyè, selon sa l eksplike, pou atire atansyon moun li gen lòtbò k ap gade estati l. «  Mwen mete  estati sa yo nan objektif pou m atire atansyon moun ki lòtbò yo, pou yo ka voye kòb pou mwen. M nan yon peyi kote m pa gen kòb, m p ap travay, san yo menm, fèt fen ane a t ap mal pase pou mwen ».

Fafàn, yon lòt moun k ap viv nan Pòtoprens, jounal Le temoin kontakte sou sijè sa a, eksplike se gras ak ti videyo ak mesaj ki pale « de » Tikay jòn yo li rive  resevwa yon ti lajan nan mitan mwa desanm nan. « M annik fin poste mesaj la, m gen yon kouzen m ki voye yon ti kòb pou mwen nan « Western Union” » explike Jèn fi a ki ap viv ak yon pitit li pou kont li.

Chif Bank Santral sou kantite transfè ki fèt an Ayiti

Ayiti, malgre kowonaviris la, resevwa plis pase 2. 7 milya dola ameriken, alòske ekonomis yo te prevwa yon diminisyon sou kantite transfè an Ayiti ki t ap evalye ak 30% PIB peyi a. Men,  kontrèman ak lane 2019 ki te 6%, gen yon ogmantasyon  18% an 2020 nan koze transfè ki fèt an Ayiti.

Se pa yon sekrè pou pyès moun. Ayiti se youn nan peyi ki pi pòv nan mond la. Kriz politik, soyal, ekonomik ak lamizè k ap taye banda nan peyi a fè anpil ayisyen kite peyi yo pou al viv lòtbò dlo. Si mandisite, selon konstisyon ayisyen nan atik 227-6 kòd penal la se yon enfraksyon, ebyen nan koze mande moun lajan ki lòtbò dlo, anpil ayisyen aplike kèk pratik pou atire senpati moun yo genyen ki lòtbò pou yo ka resevwa lajan nan men yo. « Tikay jòn », se nouvo mo anpil nan ayisyen sa yo itilize, sitou sika ki ap itize entènèt yo, pou pale de biwo  « transfè », espesyalman « Wester Union » an Ayiti.

Wilder SYLVAIN

Wilder SYLVAIN

Wilder SYLVAIN...

Laisser un commentaire

%d blogueurs aiment cette page :