NationalSociété

SOSYETE | Poukisa ayisyen vote?

Kanpay elektoral an Ayiti souvan sanble ak defile kanaval: gwo mizik, anpil animasyon epi moun ap danse, y ap glorifye non kandida a. Men kesyon nou ka poze tèt nou se èske moun sa yo al vote vre e pou sa ki al vote yo, èske yo vrèman konnen rezon ki pouse yo al vote?

Nan lane 2018, popilasyon ayisyèn lan te 11  411 527 moun selon DSDS e pami moun sa yo nou jwenn anviwon 62% ki genyen ant 15 a 64 an dapre UNFPA Haiti. Poutan nan dènye eleksyon prezidansyèl yo an 2016, sèlman 1 069 646 moun te patisipe nan eleksyon. Men èske atant yo menm pou tout moun ki vote yo? Loveson nou rankontre sou Channmas la ki kanpe ap gad yon pati domino eksplike n 2016 se te premye epi dènye fwa li al vote nan vi l toutotan li pa kandida pou tèt pa l.

“Mwen m te vote pou lavi m miyò poutan gad kisa m ap regle kounya? Anyen. E m pa gen lòt chwa ».

Pi devan, anba yon pyebwa nou jwenn avèk yon gwoup etidyan Fakilte Etnoloji. Premye a, Jerry panse

« Moun ta dwe vote pou yo etabli yon gwoup moun ki gen menm vizyon pozitif avèk li sou pouvwa a. Men ayisyen yo menm yo vote sèlman nan lespwa y ap ka manje pandan 5 an. »

Pierrot, yon lòt etidyan panse an jeneral eleksyon pa zafè yon grenn moun piske yon grenn moun pa ka met yon kandida sou pouvwa, se yon efò kolektif. Selon li menm, gen anpil ayisyen ki vote sèlman paske yo renmen yon kandida oubyen paske yo tande se li ki plis popilè pami tout lòt yo.

Rezon ki ka pèmèt yon kandida jwenn yon vòt yo anpil. Gen rezon nou pa ta ka menm imajine dapre Pipo, yon machann kleren sou Channmas la. « Lè w ap tande moun yo k ap pale de kiyès yo pral vote, pafwa se ri pou w ri wi. Ou ka tande tèl kandida te gen pi bon son pase tèl lòt. Oubyen tèl kandida te bay diri epi lòt yo pa t bay. »

Nan lakou FDSE, nou rankontre Vanessa, yon etidyan finisan ki di li vote paske li konnen fòk gen yon moun k ap dirije epi si pa gen eleksyon nenpòt moun ka pran pouvwa a san okenn moun pa ka di l anyen.

« Mwen konnen gen anpil kote ki pa gen libète pou yo vote moun yo vle a donk mwen menm mwen pa fè neglijans mwen pwofite chans sa menm si m poko janm ka jwenn satisfaksyon. »

Luckson Emmanuel, pwofesè Syans Politik nan UNDH, panse ayisyen nòmal la al vote pou yon rezon prensipal ki se lavi miyò.

« Mwen p ap pale pou moun ki gen enterè politik, m ap pale de ti machann kola a bò lari a pa egzanp. Men konsa tou, genyen ki vote paske yo ba yo yon kòb ki p ap menm dire yon semèn avan l fini oubyen yo ba l asirans yon travay si tèl kandida pase. »

Pwofesè a konfime pou nou, istwa moun ki vote pou mil goud yo pa yon mit. Malerezman genyen ki eseye pwofite de moman eleksyon pou yo manje pandan kandida yo menm pwofite de bezwen votan yo pou yo pase. Pwofesè a ajoute: « Rezon ki fè yon ayisyen al vote varye anpil epi souvan selon klas sosyal yo. »

Enterè ak atant ki pouse yon ayisyen al vote ka varye soti de relasyon l avèk kandida a, popilarite kandida a, sa kandida a ofri oubyen defwa pwogram kandida a pwopoze men sa dènye eleksyon prezidansyèl 2016 yo montre se yon gwo diminisyon kantite votan yo piske se sèlman 5% nan popilasyon an ki te rive mete aktyèl prezidan peyi a Jovenel Moïse sou pouvwa a. Kidonk si pwochen eleksyon yo rive konfime tandans lan, fòk lè sa nou ta kòmanse mande tèt nou « Poukisa Ayisyen pa vote? »

Bouton retour en haut de la page